Grupa: Administrator 
Posty: 128 #731597
Od: 2010-5-18
| W związku z powstawaniem licznych nowych publikacji dotyczących wyżej wspomnianego terminu, koncepcja płci nabiera coraz szerszego wymiaru i kontekstu znaczeniowego. W naukach społecznych, a zwłaszcza w psychologii, która w sposób najbardziej szczegółowy zajmuje się zagadnieniem płci, można spotkać rozróżnienie na płeć jako kategorię biologiczną i rodzaj jako kategorię społeczną. Jako pierwsza rozróżnienie na płeć, z jaką się rodzimy, od płci, jaką nabywamy, wprowadziła Oakley, zdaniem której płeć odnosi się do męskich lub żeńskich cech anatomicznych i fizjologicznych, natomiast rodzaj (gender) to ukształtowane przez życie w społeczeństwie zachowania świadczące o męskości lub kobiecości (Jackson, 2001) Aby podkreślić to rozróżnienie w języku angielskim wprowadzono trzy terminy:
• sex , odnoszący się do płci jako kategorii biologicznej, określającej różnice w budowie anatomicznej i cechach fizjologicznych,
• gender, dosłownie w języku polskim oznaczający rodzaj, który to termin odnosi się do płci jako zjawiska społecznego, oraz
• gender identity, odnoszący się do tożsamości płciowej jednostki (Głażewska, 2005).
Lott i Maluso podają, iż płcią nazywa się ograniczony zestaw wrodzonych strukturalnych i fizjologicznych cech związanych z reprodukcją, dzielących świat zwierząt na osobniki żeńskie (samice) i męskie (samce), natomiast rodzaj jest kategorią charakterystyczną tylko dla ludzi i oznacza wszystkie złożone atrybuty kulturowo przypisywane mężczyznom i kobietom. Jedynie u ludzi rozróżniamy dziewczęta i chłopców, kobiety i mężczyzn (tj. społeczne kategorie rodzajowe). Rodzaj tworzymy lub uczymy się go w konkretnych warunkach i okolicznościach oraz na postawie specyficznych doświadczeń, które kultura konsekwentnie kojarzy z męskością lub kobiecością (Lott, Maluso, 2002, s. 97).
Do biologicznych zmiennych składających się na tożsamość płciową można zaliczyć:
• płeć genetyczną (chromosomową) - o której decyduje informacja genetyczna zawarta w 23 parze chromosomów (oznacza się ją dla kobiet symbolem XX, dla mężczyzn XY);
• płeć gonadalną - określaną przez istnienie gruczołów płciowych;
• płeć hormonalną - wyznaczoną przez czynność wydzielniczą gonad - jąder i jajników;
• płeć mózgu - określaną na podstawie odmiennej organizacji mózgu decydującej o różnicach w pracy ośrodków językowych i przestrzennych;
• płeć gonadoforyczną - rozróżnienie wewnętrznych narządów rozrodczych;
• płeć zewnętrznych narządów płciowych;
• płeć fenotypową (somatotypową, biotypową) - określaną przez wygląd zewnętrzny dorosłego osobnika, czyli przez drugo- i trzeciorzędowe cechy płciowe;
płeć metaboliczną - ustalaną na podstawie aparatu enzymatycznego niektórych systemów metabolicznych (Mandal, 2004).
|
